ปัญหาสุขภาพของผู้ป่วยติดเตียง ที่ต้องให้ อาหารสายยาง !การดูแลผู้ป่วยติดเตียงที่ต้องให้อาหารทางสายยาง เป็นภารกิจที่ต้องใช้ความละเอียดรอบคอบสูงมากครับ เพราะนอกจากตัวโรคหลักที่ผู้ป่วยเป็นอยู่แล้ว "สภาวะติดเตียง" ร่วมกับการ "ให้อาหารทางสาย" ยังนำมาซึ่งปัญหาสุขภาพต่อเนื่องที่พบบ่อย 4 ด้านหลัก ดังนี้ครับ:
1. ปัญหาช่องปากและฟัน (Oral Health)
แม้ผู้ป่วยไม่ได้เคี้ยวอาหาร แต่ปัญหานี้กลับรุนแรงขึ้นได้:
ปากแห้ง น้ำลายน้อย: การไม่ได้เคี้ยวทำให้ต่อมน้ำลายทำงานน้อยลง ปากจะแห้งและเป็นแผลได้ง่าย
การสะสมของแบคทีเรีย: คราบจุลินทรีย์จะพอกพูนหนาตัวขึ้น หากสำลักเพียงเล็กน้อย แบคทีเรียเหล่านี้จะหลุดเข้าปอด ทำให้เกิด "ปอดอักเสบติดเชื้อ"
วิธีดูแล: ต้องแปรงฟันหรือใช้ผ้าชุบน้ำเกลือเช็ดลิ้นและกระพุ้งแก้มวันละ 2 ครั้งเสมอ
2. ปัญหาระบบขับถ่าย (Gastrointestinal Issues)
ระบบย่อยอาหารของผู้ป่วยติดเตียงมักทำงานช้าลง:
ท้องผูก (Constipation): เนื่องจากการไม่ได้เคลื่อนไหวและลำไส้บีบตัวน้อย หากท้องผูกรุนแรง ลมในท้องจะดันให้อาหารมื้อใหม่ขย้อนขึ้นมา เสี่ยงต่อการสำลัก
ท้องเสีย (Diarrhea): มักเกิดจากอาหารปนเปื้อน หรือสูตรอาหารที่มีความเข้มข้น (Osmolality) สูงเกินไปจนลำไส้ดูดซึมไม่ทัน
วิธีดูแล: เพิ่มกากใยในอาหารปั่น และหมั่นนวดท้องเบาๆ ตามเข็มนาฬิกาเพื่อกระตุ้นลำไส้
3. ภาวะกล้ามเนื้อลีบและข้อติด (Atrophy & Contracture)
โภชนาการที่ได้รับทางสายยางมีผลโดยตรงต่อมวลกล้ามเนื้อ:
ขาดโปรตีน: หากสารอาหารไม่เพียงพอ ร่างกายจะดึงโปรตีนจากกล้ามเนื้อมาใช้ ทำให้แขนขาลีบเล็กลงอย่างรวดเร็ว
ข้อติด: เมื่อกล้ามเนื้อลีบและไม่มีการขยับ ข้อต่อจะยึดติดในท่าเดิม (เช่น ข้อมืองอ หรือเท้าจิก)
วิธีดูแล: มั่นใจว่าสูตรอาหารมีโปรตีนสูงเพียงพอ และต้องทำกายภาพบำบัด "ขยับแขนขา" (Passive Exercise) ทุกวัน
4. ภาวะขาดน้ำและสมดุลแร่ธาตุ (Dehydration & Electrolyte Imbalance)
ผู้ป่วยติดเตียงไม่สามารถบอกความต้องการน้ำได้เอง:
เลือดข้น/ไตทำงานหนัก: หากให้เพียงแค่อาหารโดยไม่เติมน้ำตามให้เพียงพอ ผิวจะแห้ง ปัสสาวะสีเข้ม และอาจเกิดภาวะไตวายเฉียบพลันได้
วิธีดูแล: คำนวณปริมาณน้ำดื่ม (Water Flush) ให้ได้ตามเป้าหมายที่แพทย์กำหนด (โดยปกติ 1,500 - 2,000 ซีซีต่อวัน รวมในมื้ออาหาร)
💡 ข้อควรระวังเพิ่มเติม: "แผลกดทับ"
สารอาหารที่ได้รับทางสายยางคือหัวใจหลักของการป้องกันแผลกดทับ หากผู้ป่วยได้รับโปรตีนไม่พอ ผิวหนังจะบางและฉีกขาดง่าย และถ้าเป็นแผลแล้วจะหายยากมากครับ
